سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

587

تاريخ ايران ( فارسى )

صميمانه بوده چنان كه آركاديوس « 1 » امپراطور روم شرقى در هنگام وفات پسر كوچك خود تئودوسيوس را به يزدگرد سپرد و پادشاه ايران هم اين وصيت او را قبول نموده خواجهء دانشمندى را به تربيت و سرپرستى تئودوسيوس برگماشت و تا آخر سلطنت وى ذكرى از جنگ‌وجدال با دولت روم شرقى در ميان نبود . رويهء يزدگرد نسبت به مسيحيان جامعهء مسيحى كه از شكنجه و عذاب مدت متمادى و سخت و بيرحمانهء شاپور كبير متلاشى و تقريبا نابود شده بود پس از مرگ او بتدريج رو به بهبودى و اصلاح نهاد . ما انتخاب يكنفر جاثليق سلوكيه را ميشنويم كه در زمان شاپور سوم به عمل آمده ولى اين فقط در سلطنت يزدگرد اول بود كه وضعيت مسيحيان رسما اصلاح شده و بناى پيشرفت را گذاشتند . ماروتا اسقف بين النهرين در همين اوان با عده‌اى از نمايندگان دولت روم بدربار ايران فرستاده شد كه جلوس تئودوسيوس دوم را به يزدگرد سرپرست وى اعلام دارد . اسقف نامبرده يزدگرد را از بيمارى شفا داده و توجه شاهنشاه را از اينراه به طرف خود جلب و در وجود او نفوذى بسزا حاصل نمود . اين ملاطفت شاهانه به زودى بارآور شده و در سال 409 ميلادى فرمان رسمى مبنى بر آزادى كامل مسيحيان در آداب مذهبى و اجازهء تجديد ساختمان كليساهاى خودشان صادر گرديد . اهميت فرمان مزبور نسبت بكليساى روم شرقى باندازهء اهميتى مىباشد كه حكم مشهور ميلان « 2 » نسبت بكليساى غرب دارا بوده است . اين فرمان رتبه و مقامى كه به اين فرقه رسما اعطا كرد همانست كه امروز در تركيه شناخته شده است كه بعنوان يك ملت واحد تشكيل هيئت جامعهء مسيحيون داده و امور جاريهء

--> ( 1 ) - Arcadius . ( 2 ) - حكم ميلان همان حكمى است كه در فرمانفرمائى قسطنطين در شهر ميلان صادر شده است . اين امپراطور مذهب مسيح را در عوض مذهب قديم روم قرار داده اعلان كرد كه هركس هرمذهبى كه ميخواهد داشته باشد و آداب آن را بآزادى بجا بياورد ، چه در امور الهى هيچكس را نبايد از پيروى طريقى كه بدان مايل - است ممنوع داشت . تفصيل آن رجوع شود بتاريخ قديم روم تأليف ذكاء الملك ( مترجم ) .